Thể loại: Chiến tranh | Ghibli Studio

Quốc gia: Nhật bản

Thời lượng: 01:28:31

---

Lấy bối cảnh giai đoạn cuối của cuộc Chiến tranh Thế giới thứ 2, khi Nhật lâm vào tình cảnh của một nước đế quốc thua cuộc, liên tục bị ném bom tàn phá, Ngôi mộ đom đóm chính là một bộ phim đề tài phản chiến thông qua cuộc sống khốn cùng nhưng đầy tình yêu thương của hai anh em Seita và Setsuko.

(Spoil Alert)

Từ một gia đình đầy đủ, hai anh em Seita mất đi người mẹ sau một trận bom càn quét thành phố Kobe, còn bố thì đang chiến đấu cho Hải quân Nhật Bản không có tin tức gì. Không còn nơi nương tựa, Seita và Setsuko phải đến ở nhờ nhà người dì. Cuộc sống của hai anh em ngày càng khó khăn, túng quẫn khi phải sống trong sự ghẻ lạnh của gia đình người dì và sự ích kỉ của những người xung quanh. Người dì một mặt lấy đi tất cả những đồ có giá trị của gia đình hai em để đi đổi lấy thức ăn chăm cho hai đứa con của bà ta, mặt khác lại luôn chì chiết rằng “Hai đứa mày vô dụng, phải để dành thức ăn cho những người đi phục vụ Tổ quốc. Sống trong cảnh bức bối, bị dày vò cả thể xác lẫn tinh thần, hai anh em quyết định tách ra ở trong một hầm trú bom bỏ hoang để có một cuộc sống tự do. Nhưng đổi lấy là sự thiếu thốn đủ bề. Cái khắc nghiệt, thiếu thốn của chiến tranh và lòng người đã tước đi cái ngây thơ, hồn nhiên của hai đứa trẻ, và cuối cùng, khi nó hút cạn sinh khí sống, là lúc mạng sống của Setsuko. Mà Setsuko chính là động lực để Seita sống. Bộ phim mở ra là cảnh Seita lìa đời, nhưng kết thúc bộ phim là cảnh hai anh em sống hạnh phúc ở một thế giới khác.

---

 

Seita là một người anh, dù còn nhỏ tuổi nhưng cậu luôn yêu thương, bảo vệ, và chăm sóc em mình tốt nhất trong điều kiện có thể. Cậu chiều chuộng Setsuko, khi máy bay đã tiến đến rất gần rồi, dù phải vội vã cõng em đi trú ẩn, cậu vẫn tìm con búp bê để em mang theo cùng. Cậu là người bạn của Setsuko, luôn lắng nghe em, lắng nghe những điều thật ngây thơ, ngờ nghệch. Cậu bảo vệ Setsuko bằng cách nói dối với cô bé mẹ vẫn đang chữa bệnh ở xa dù sự thật là mẹ cậu đã mất, bên cậu chính là hộp tro cốt. Cậu yêu thương Setsuko, an ủi cô bé khi cả hai phải chịu đựng sự lạnh nhạt, khinh ghét của họ hàng… Với Seita, Setsuko chính là người thân duy nhất, là một phần sinh mệnh, nụ cười của cô bé, ánh mắt to tròn thơ ngây là động lực để cậu tiếp tục sống và chịu đựng tất thảy những khó khăn. Seita là một người anh, người cha, người mẹ của Setsuko. Cậu chín chắn, điềm đạm, suy nghĩ cẩn trọng. Và hơn hết, cậu yêu em mình hơn tất cả mọi thứ trên đời.

Còn Setsuko, em còn quá nhỏ, nhưng em cũng đã phần nào hiểu được những đau khổ, khốn cùng mà em và anh hai phải gánh chịu. Đôi mắt của em, thần thái của em là biểu hiện rõ nét cho sự thay đổi của cuộc sống. Từ một cô bé với nụ cười khanh khách vui vẻ, lần đầu em hiểu được cô đơn là gì. Có quá nhiều thứ toát ra từ cô bé khiến cho người ta không thể nào quên. Cảnh em ngồi một mình ở sân chơi trong trường học, khi không còn được ở gần mẹ nữa. Em ngồi khóc, cho dù Seita pha trò thế nào, em vẫn không kiềm được. Hay khi em đang ngủ mà bật dậy để cố giành lại bộ kimono của mẹ khi người dì ích kỷ đem nó đi đổi lấy gạo. Em chưa bao giờ quyết liệt đến thế. Bởi dù có hay không cảm nhận được, với em, bộ kimono ấy chính là sự hiện diện của mẹ, là biểu tượng cho sự đoàn tụ hạnh phúc của gia đình, như năm xưa khi cả nhà cùng nhau chụp một tấm ảnh vào mùa hoa anh đào nở, mẹ khoác lên mình bộ kimono ấy và cả nhà cười rạng rỡ. Hay cảnh hai anh em ngồi tráng hộp kẹo sắt để uống những giọt nước đường hiếm hoi.

Seita và Setsuko còn nhỏ, các em có quyền được ăn uống đầy đủ, được yêu thương. Nhưng để có sự tự do các em sẵn sàng đánh đổi cuộc sống có nước sạch, chỗ ở không rận rệp. Khi hai anh em rời nhà dì, tiếng cười khanh khách của Setsuko khiến cho bà dì phải ngạc nhiên tại sao em lại có thể thích thú đến vậy. Đó là cuộc sống mà các em được tự do, được yêu thương nhau và không bị gò ép. Tuy nhiên, tình yêu thương và sự tự do không thể khiến cho các em đủ dinh dưỡng. Dù Seita luôn dành cho Setsuko những điều tốt đẹp nhất, nhưng tình yêu thương của cậu không thể nào chiến thắng được bệnh tật của Setsuko. Cậu dùng những đồng tiền cuối cùng của mẹ để lại để mua trứng, dưa hấu,… cho em bồi bổ, nhưng đã quá muộn. Giây phút khiến mình bật oà cảm xúc là lúc cậu nhìn em lần cuối, nhưng vẫn phải nén tất cả vào trong lòng để tiễn biệt em đến thế giới mà cậu cũng sẽ đi theo. Cậu bỏ tiền mua loại than tốt nhất để hoả táng cho em, và ngồi bên em đến phút cuối cùng, khi ngọn lửa đã lịm. Và tro cốt của em lại đi theo cậu, ở bên cậu, để cuối cùng, hai anh em được ở bên nhau, mãi mãi.

---

Đom đóm, những con côn trùng nhỏ bé đi theo hai anh em Seita và Setsuko trong suốt cuộc hành trình ngắn ngủi của các em trên cuộc đời. Câu hỏi của Setsuko “Tại sao đom đóm lại phải chết sớm thế anh?” khi em làm mộ cho những chú đom đóm đã khiến Seita bật khóc. Trong hoàn cảnh khó khăn nhất, giây phút đau đớn nhất, cậu nuốt nước mắt vào trong, nhưng câu hỏi ngây thơ của Setsuko đã khiến cậu không cầm được nước mắt. Những giọt nước mắt ấy là sự đau khổ khi phải chống đỡ mọi thứ, phải đóng vai cả bố và mẹ, phải chịu đựng mọi khó khăn đau khổ trên đôi vai gầy. Cậu bật khóc vì số phận của em gái và chính mình, rồi cũng sẽ ngắn ngủi như những chú đom đóm kia, rồi sẽ tắt đi ánh sáng. Tắt đi niềm tin, và cuộc sống. Hai lần khóc trong phim của Seita, đều là vì Setsuko.

 

Ngôi mộ đom đóm là một bộ phim vô cùng ám ảnh. Mà hình như đề tài chiến tranh qua con mắt của trẻ thơ mang sức nặng thật rõ rệt. Mỗi một cảnh phim đều chứa đựng những nỗi đau quá lớn mà hai đứa trẻ phải gánh chịu.

---

Thực ra trong chiến tranh, hoàn cảnh thiếu thốn, con người sẽ trở nên ích kỉ, điều đó có thể lý giải cho hành động lạnh lùng của người dì. Và Seita hiểu điều đó, cậu chỉ chuyển đi khi Setsuko mong muốn một cuộc sống tự do. Bạn thấy đấy, người anh này sẵn sàng làm mọi thứ vì em. Tại sao cậu lại không đi làm? Bởi vì nếu cậu rời xa, Setsuko còn nhỏ như vậy sẽ chơi với ai, em ấy sẽ phải lủi thủi một mình, buồn chán và điều gì sẽ xảy ra. Tại sao cậu lại không rút tiền sớm hơn? Vì cậu nghĩ chiến tranh sẽ còn kéo dài, bố cậu và quân Nhật sẽ chiến thắng, và trong lúc đợi chờ bố trở về, cậu và em sẽ dùng gì để sống nếu tiêu hết chỗ còn lại? Chỉ đến khi em gái mình rơi vào kiệt sức hoàn toàn, cậu mới dám đi lấy chỗ tiền cuối cùng ấy để mua những thứ bổ dưỡng nhất cho em, nhưng đã quá muộn. Và tin quân Nhật thất trận, đầu hàng vô điều kiện, hạm đội bị tiêu diệt, rồi sự ra đi của em gái đã lụi tắt mọi ánh sáng trong cuộc sống của Seita.